Ελληνικά Κάλαντα - Greek Carols

Οι μεγάλες γιορτές του δωδεκαημέρου (δηλαδή τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα) έχουν τη δική τους μαγευτική μελωδία, τα κάλαντα.

Τα παιδιά, σε πόλεις και χωριά, ξεχύνονται στους δρόμους με τρίγωνα στα χέρια και αν μπορούν και με όργανα ακόμα, μελώντικες, τύμπανα, φλογέρες, βιολιά και τραγουδούν στους νοικοκυραίους τα κάλαντα, για να τους «καλαντίσουν και να τους ευχαριστήσουν», δηλαδή να αναγγέλλουν τη γιορτή που έρχεται και να γεμίσουν με παινέματα το «νοικοκύρη του σπιτιού, χρόνια πολλά να ζήσει».

Τα κάλαντα είναι να έθιμο που κρατά από τα αρχαία χρόνια. Μπορεί να μοιάζουν ότι έχουν ένα χριστιανικό παρελθόν. Κάθε άλλο όμως.

Η ίδια η λέξη «κάλαντα» παραπέμπει στην αρχαία ρωμαϊκή πρωτοχρονιά, που γιορταζόταν στις Καλένδες (Calendae) του Ιανουαρίου, δηλαδή στην πρωτοχρονιά. «Καλένδες» στην αρχαία Ρώμη, οι γιορτές για την αρχή κάθε μήνα, καθώς «calendae» σημαίνει νεομηνία. Ωστόσο να σημειώσουμε ότι ακόμα παλαιότερα, η ρωμαϊκή πρωτοχρονιά δεν άρχιζε Ιανουάριο (Το μήνα Ιανό δηλαδή, κατά τους Ρωμαίους) αλλά Μάρτιο. Και να λάβουμε υπόψη μας επίσης ότι στα αρχαία ρωμαϊκά χρόνια, οι μήνες δεν είχαν τη διάρκεια, με την οποία τους υπολογίζουμε σήμερα, αλλά αντιστοιχούσε καθένας τους με μία περίοδο περιφοράς της σελήνης γύρω από τη γη (σεληνιακοί μήνες). Έτσι σε κάθε αρχή ενός τέτοιου σεληνιακού μήνα γιόρταζαν τις λεγόμενες Καλένδες. Οι Καλένδες ονομάζονταν έτσι, κατά βάση, λόγω μιας διακήρυξης που έκανε ο «ελάσσων ποντίφηξ» (εκείνος δηλαδή που γινόταν τελευταίος μέλος του ιερατικού κολεγίου των ποντίφικων), την calatio. Ανέβαινε λοιπόν στο Καπιτώλιο, στην Curia Calabra, και ανακοίνωνε πόσες μέρες υπολείπονταν ως το πρώτο τέταρτο της σελήνης, δηλαδή ως τις λεγόμενες «νόνες» και πόσες υπολείπονταν ως την πανσέληνο (ως τις «ειδούς» δηλαδή).
Τώρα, πώς βγήκαν αυτά τα ονόματα, δηλαδή οι «νόνες», οι «ειδοί», αλλά και γιατί να ονομαστεί «calatio» αυτή η διακήρυξη και περαιτέρω «καλένδες» οι γιορτές αυτές ;

Η παράδοση λέει την εξής ιστορία:
Η Ρώμη λένε σώθηκε από 3 αδελφούς, τον Κάλανδο, τον Νόνο και τον Ειδό. Αυτοί ανέλαβαν να σιτίζουν τους κατοίκους της Ρώμης, καθένας τους για ορισμένο χρονικό διάστημα. Ο Κάλανδος για διάστημα 12 ημερών (Γι’ αυτό και οι ημέρες ονομάστηκαν Καλένδες, δηλαδή το κατοπινό δωδεκαήμερο, που γιορτάζουμε σήμερα, από την ημέρα των Χριστουγέννων έως την εορτή των Φώτων), ο Νόνος για διάστημα10 ημερών (οι αντίστοιχες ημέρες είναι οι «νόνες») και ο Ειδός για διάστημα 8 ημερών (οι αντίστοιχες ημέρες είναι οι «ειδοί»).

Τα κάλαντα λοιπόν που σήμερα τραγουδάμε, έχουν αυτή τη μακρινή καταγωγή, ως προς την ετυμολογία τους τουλάχιστον. Και τούτο, για να δείξουν, μεταξύ άλλων και το πώς οι χριστιανοί, προκειμένου να εξοβελίσουν από τη ζωή τους κάθε τι που θύμιζε τον ειδωλολατρικό κόσμο, που επί πολύ μεγάλο διάστημα τους καταδίωκε και τους βασάνιζε με τον χειρότερο τρόπο, χρησιμοποιούσαν λέξεις που σχετίζονταν με τελετουργίες ειδωλολατρικών ρωμαϊκών εορτών αλλά και επέλεγαν να γιορτάζουν τις δικές τους γιορτές σε ημερομηνίες που γιορτάζονταν μεγάλες και λαμπρές ειδωλολατρικές εορτές, στα παλαιότερα χρόνια, έτσι ώστε να αισθάνονται ότι έχουν σβήσει από τη μνήμη τους κάθε τι που μπορεί να θυμίζει το «αντίθεο» γι’ αυτούς ρωμαϊκό παρελθόν, στο οποίο βασανίστηκαν και διώχθηκαν πολύ άγρια.
Αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, κατά την περίοδο του Βυζαντίου, επέλεξε να εορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου η γέννηση του Χριστού, για να αντικαταστήσει την αρχαία γιορτή που εόρταζαν παλαιότερα οι ρωμαίοι προς τιμήν του θεού Ήλιου ή Μίθρα και αντίστοιχα τα Φώτα καθιέρωσε να γιορτάζονται στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα δηλαδή που εορταζόταν στα ρωμαϊκά χρόνια ο θεός Χρόνος.

Το έθιμο όμως αυτό καθεαυτό των καλάντων, όπως το ζούμε σήμερα, το συναντούμε σε χρόνους πολύ πριν από τη ρωμαϊκή εποχή: στον αρχαίο ελληνικό κόσμο.
Στην αρχαία γιορτή των Ανθεστηρίων, προς τιμήν του Διονύσου, του θεού της βλάστησης, οι τότε «καλαντιστές» (ασφαλώς δεν ονομάζονταν έτσι τότε) που τριγυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούσαν ύμνους προς τιμήν του Διονύσου, κρατούσαν ένα χάρτινο ομοίωμα καραβιού στο χέρι, για να συμβολίσουν τον ερχομό του Διονύσου. Αυτό το «καραβάκι», θα το δούμε, όπως θα θυμούνται και οι παλιοί, σε κατοπινές εποχές, όταν στα σπίτια στόλιζαν καραβάκια, αντί για δέντρα.

Στο Βυζάντιο πάλι, οι ρωμαϊκές «καλένδες» πήραν το όνομα «Άσματα Αγερμού» και οι «καλαντιστές» - παιδιά και μεγάλοι - πήραν το όνομα «Αγύρται ή Μηναγύρται». Οι περιπλανώμενοι «αγύρτες», κρατώντας βάγια, κρόταλα ή κουδούνια, χελιδόνες αλλά και μουσικά όργανα λοιπόν γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας για τη γιορτή που έρχεται (όχι μόνο τις γιορτές του Δωδεκαημέρου. Το έθιμο είχε καθιερωθεί και για άλλες γιορτές, όπως του Πάσχα, της Αποκριάς, του Σταυρού, της Παναγίας, του «Αγιόγιαννου», του «Αη Γιωργιού» κ.α.) και περιμένοντας το φίλεμα του νοικοκύρη

Do you know you speak Greak?

Adjectives

Adjectives can be divided into groups according to the ending of the nominative singular:

Regular adjectives

-ος,-η,-ο        Young	Singular	Plural
Masculine	Ο νέος	Οι νέοι
Feminine	Η νέα	Οι νέες
Neuter	Το νέο	Τα νέα

-ος,-α,-ο         Beautiful	Singular	Plural
Masculine	Ο ωραίος	Οι ωραίοι
Feminine	Η ωραία	Οι ωραίες
Neuter	Το ωραίο	Τα ωραία

-ης,-α,-ικο          Lazy	Singular	Plural
Masculine	Ο τεμπέλης	Οι τεμπέληδες
Feminine	Η τεμπέλα	Οι τεμπέλες
Neuter	Το τεμπέλικο	Τα τεμπέλικα

-ός,-ιά,-ό          Soft	Singular	Plural
Masculine	Ο μαλακός	Οι μαλακοί
Feminine	Η μαλακιά	Οι μαλακιές
Neuter	Το μαλακό	Τα μαλακά

-ής,-ιά,-ί       Orange	Singular	Plural
Masculine	Ο πορτοκαλής	Οι πορτοκαλιοί
Feminine	Η πορτοκαλιά	Οι πορτοκαλιές
Neuter	Το πορτοκαλί	Τα πορτοκαλιά

-ύς,-ιά,-ύ        Heavy	Singular	Plural
Masculine	Ο Βαρύς	Οι Βαριοί
Feminine	Η Βαριά	Οι Βαριές
Neuter	Το Βαρύ	Τα Βαριά

At the coffe shop

Bakery and Café

At the Bakery
A loaf of bread	Ένα (καρβέλι) ψωμί
Crispbread	Φρυγανιές
Croissant	Κρουασάν
Baklava	Μπακλαβάς
Loukoumathes	Λουκουμάδες
Chalva	Χαλβάς

More basic Words

General Phrases
Good bye	Αντίο
Good morning	Καλημέρα
Good night	Καληνύχτα
How are you?	Τι κάνεις;
I like Greece	Μου αρέσει η Ελλάδα
I want	Θέλω.....
I would like	Θα ήθελα
It (the weather) is cold/hot	Κάνει κρύο/ζέστη
Please/You are welcome	Παρακαλώ
Thank you	Ευχαριστώ
Very well	Πολύ καλά

a little	λίγο
also	επίσης
and	και
but	αλλά
excuse me	συγνώμη
how much?	πόσο;
how?	πώς;
maybe	ίσως
only	μόνο
too	επίσης
what?	τι;
when?	πότε;
where?	πού;
which?	ποιο;
who?	ποιος;
why?	γιατί;

Numbers

Cardinal Numbers in Modern Greek
zero	μηδέν
one (m, f, n)	ένας, μία (also μια), ένα
two	δύο (also δυο)
three (m/f, n)	τρεις,  τρία
four (m/f, n)	τέσσερις,  τέσσερα
five	πέντε
six	έξι
seven	επτά (also εφτά)
eight	οκτώ (also οχτώ)
nine	εννέα (also εννιά)
ten	δέκα
eleven	έντεκα (also ένδεκα)
twelve	δώδεκα
thirteen (m/f, n)	δεκατρείς,  δεκατρία
fourteen (m/f, n)	δεκατέσσερις,  δεκατέσσερα
fifteen	δεκαπέντε
sixteen	δεκαέξι
seventeen	δεκαεπτά (also δεκαεφτά)
eighteen	δεκαοκτώ (also δεκαοχτώ)
nineteen	δεκαεννέα (also δεκαεννιά)
twenty	είκοσι
thirty	τριάντα
forty	σαράντα
fifty	πενήντα
sixty	εξήντα
seventy	εβδομήντα
eighty	ογδόντα
ninety	ενενήντα
one hundred	εκατό

Ordinal Numbers in Modern Greek
first	πρώτος, -η,  -ο
second	δεύτερος,  -η,  -ο (F. also δευτέρα)
third	τρίτος, -η, -ο
fourth	τέταρτος, -η,  -ο (F. also τετάρτη)
fifth	πέμπτος, -η, -ο
sixth	έκτος, -η,  -ο
seventh	έβδομος, -η, -ο
eighth	όγδοος, -η, -ο
ninth	ένατος, -η, -ο
tenth	δέκατος, -η, -ο

Why is Greek such a great language?

I can only suppose that the normal language of Greek poetry is in itself in some sense sublime. Most critics accept this as an obvious fact, yet, if true, it is a very strange fact and worth thinking about. The sound of a great deal of Greek poetry, either as we pronounce it, or as the ancients pronounced it, is to modern ears almost ugly. It depends partly, perhaps, on the actual structure of the Greek language: philologists tell us that, viewed as a specimen, it is in structure and growth and in power of expressing things, the most perfect language they know. And certainly one often finds that a thought can be expressed with ease and grace in Greek which becomes clumsy and involved in Latin, English, French or German. But neither of these causes goes, I think, to the root of the matter.

What is it that gives words their character and makes a style high or low? Obviously, their associations; the company they habitually keep in the minds of those who use them. A word which belongs to the language of bars and billiard saloons will become permeated by the normal standard of mind prevalent in such places; a word which suggests Milton or Carlyle will have the flavour of those men’s minds about it. I therefore cannot resist the conclusion that, if the language of Greek poetry has, to those who know it intimately, this special quality of keen austere beauty, it is because the minds of the poets who used that language were habitually toned to a higher level both of intensity and of nobility than ours. It is a finer language because it expresses the minds of finer men. By ‘finer men’ I do not necessarily mean men who behaved better, either by our standards or by their own; I mean men to whom the fine things of the world, sunrise and sea and stars and the love of man for man, and strife and the facing of evil for the sake of good, and even common things like meat and drink, and evil things like hate and terror, had, as it were, a keener edge than they have for us and roused a swifter and a nobler reaction.
From Gilbert Murray, Greek is the higher life of man